O'zbekiston Respublikasining "Ta'lim to'g'risida"gi Qonuni 2020-yil 19-may kuni Qonunchilik palatasi tomonidan qabul qilingan, 2020-yil 7-avgust kuni Senat tomonidan ma'qullangan va 23-sentabrda Prezident tomonidan imzolanib, kuchga kirgan. Bu hujjat ta'lim sohasidagi davlat siyosatining huquqiy asoslarini belgilab beradi.
Qonunning asosiy maqsadlari
Qonunning bosh maqsadi — har bir fuqaroning sifatli ta'lim olish huquqini kafolatlash, ta'lim tizimini xalqaro standartlarga muvofiq isloh qilish va raqobatbardosh kadrlar tayyorlashdir.
Ta'lim turlari
Qonunga ko'ra, O'zbekistonda quyidagi ta'lim turlari belgilangan:
- Maktabgacha ta'lim va tarbiya;
- Umumiy o'rta va o'rta maxsus ta'lim;
- Professional ta'lim;
- Oliy ta'lim;
- Oliy ta'limdan keyingi ta'lim;
- Kadrlarni qayta tayyorlash va malakasini oshirish;
- Maktabdan tashqari ta'lim.
Boshlang'ich ta'lim
Qonunda alohida e'tibor boshlang'ich ta'limga qaratilgan. Boshlang'ich ta'lim — bu o'quvchilarda savodxonlik asoslarini, bilim, ko'nikma va kompetensiyalarni shakllantirishga qaratilgan ta'lim turi bo'lib, u umumiy o'rta ta'limni davom ettirish uchun zarur.
Bolalar yetti yoshga to'lgan yili umumta'lim tashkilotining 1-sinfiga qabul qilinadilar.
Maktabgacha ta'lim va tarbiyaga olti yoshdan yetti yoshgacha bo'lgan bolalar uchun bir yillik majburiy tayyorgarlik kiritilgan.
Pedagog kadrlar
Qonunda pedagog kadrlarning huquqiy maqomi, ijtimoiy himoyasi, malaka oshirish tartibi va kasbiy-axloqiy mas'uliyati alohida moddalar bilan tartibga solinadi. Pedagoglarni ijtimoiy himoya qilish, ularning oyligini bosqichma-bosqich oshirish ko'zda tutilgan.
Inklyuziv ta'lim
Qonun maxsus ehtiyojli bolalar uchun inklyuziv ta'lim imkoniyatini kafolatlaydi — ya'ni alohida ta'lim ehtiyojiga muhtoj bolalar oddiy maktablarda boshqa tengdoshlari bilan birgalikda ta'lim olishi mumkin.
Davlat ta'lim standartlari
Har bir ta'lim turi va bosqichi bo'yicha davlat ta'lim standartlari (DTS) belgilanadi. DTS — o'quvchilarning bilim, ko'nikma va kompetensiyalariga qo'yiladigan minimal majburiy talablar yig'indisidir.
Xulosa
"Ta'lim to'g'risida"gi yangi Qonun O'zbekiston ta'lim tizimini zamonaviylashtirishga, xalqaro tajriba va kompetensiyaviy yondashuvga moslashtirishga qaratilgan keng qamrovli hujjatdir. U integrativ-kognitiv yondashuv asosida nutqiy va boshqa kompetensiyalarni rivojlantirish uchun huquqiy asos yaratadi.